Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4

CO TO JEST ZESPÓŁ JELITA DRAŻLIWEGO?

Jak radzić sobie z nawracającym bólem i dyskomfortem w jamie brzusznej związanym z oddawaniem stolca? Zespół jelita drażliwego (IBS) to przewlekła choroba jelita cienkiego i grubego, dotykająca nawet do 20% całej populacji. IBS jest chorobą czynnościową, nie prowadzącą do powikłań organicznych i wcześniejszego zgonu chorych. Objawy zespołu jelita drażliwego pojawiają się i znikają, często nakładają się na inne choroby czynnościowe przewodu pokarmowego i znacznie pogarszają jakość życia. IBS jest chorobą jelit nie związaną ze zmianami organicznymi i biochemicznymi. Charakteryzuje się dyskomfortem lub bólem brzucha, związanym z defekacją lub ze zmianą rytmu wypróżnień, a sama defekacja przebiega nieprawidłowo. Aby wypełnić kryteria definicji, dolegliwości powinny trwać co najmniej 3 dni w miesiącu, w ciągu poprzedzających 3 miesięcy. Przyczyny IBS W patogenezie IBS ważną rolę odgrywają zaburzenia czucia trzewnego, zaburzenia czynności wydalniczej i motorycznej jelit, zaburzenia osi regulacji mózg-jelito i wcześniejsze przebycie biegunki infekcyjnej. Zasadniczą cechą IBS jest zaburzona motoryka okrężnicy. Najprościej można określić to zaburzenie jako brak właściwej koordynacji naprzemiennych skurczów i rozkurczów okrężnicy, oraz wzrost napięcia błony mięśniowej. Dokładny patomechanizm pozostaje niejasny, natomiast w postaci poinfekcyjnej stwierdza się zwiększoną produkcję serotoniny w obrębie jelit. Objawy IBS Dominujące objawy IBS pozwalają podzielić chorobę na postać biegunkową, postać z dominującym zaparciem i postać mieszaną. Typowe objawy to: . ból brzucha o różnym natężeniu i lokalizacji, najczęściej w lewym podbrzuszu; ból nasila się po posiłku, zmniejsza się po defekacji, charakterystyczne jest, że nie budzi chorych w nocy, . biegunka - częstsze wypróżnienia poprzedzone gwałtownym parciem, występują rano, po posiłkach i po narażeniu na stres, . zaparcia - występuje uczucie niepełnego wypróżnienia, . domieszka śluzu w stolcu, . wzdęcia brzucha, nudności, uczucie zmęczenia, bóle głowy. Do objawów sugerujących inne, poważniejsze tło dolegliwości (co nie wyklucza współistnienia IBS) należą: . utrata masy ciała, . anemia, . gorączka, . wyczuwalny opór w trakcie badania brzucha, . obecność krwi w stolcu. Należy pamiętać, że obecność zespołu jelita drażliwego nie wyklucza innych chorób jamy brzusznej, zarówno czynnościowych, jak i organicznych. Ważne dlatego jest zwrócenie uwagi na pojawienie się nowego, do tej pory nie występującego objawu, mogącego być objawem np. nowotworu. Z drugiej strony zgaga, przewlekłe zmęczenie, bóle głowy, bóle pleców, objawy z zakresu moczowo-płciowego, czy tkliwość podczas badania brzucha - mogą towarzyszyć IBS i nawet nasilać się w czasie zaostrzeń tej choroby, lecz nie mają znaczenia diagnostycznego. Istotne jest zebranie dokładnego wywiadu, co pacjent rozumie pod pojęciem biegunka lub zaparcie. Poważne umysły naukowe pochylają się nad tym problemem, definiując rodzaje stolca. Bristolska skala uformowania stolca ujmuje sprawę w następujący sposób: Typ / Opis stolca 1: Oddzielne, twarde bryłki, trudne do wydalenia 2: Bryłowaty, uformowany w kształcie kiełbaski 3: Uformowany w kształcie kiełbaski, ze spękaniami na powierzchni 4: Uformowany w kształcie kiełbaski lub węża, gładki i miękki 5: Miękkie grudki z ostrymi, wyraźnymi krawędziami, łatwe do wydalenia 6: Kłaczkowaty z nieregularnymi krawędziami, stolec mazisty 7: Stolec wodnisty, bez stałych cząstek, całkowicie płynny Przy obu końcach skali występuje uczucie niepełnego wypróżnienia. Dla IBS typowe są: pseudobiegunka (częste defekacje, ale stolec jest normalny: typ 3 lub 4, albo nawet kulisty: typ 1 lub 2), pseudozaparcie (nieskuteczne parcie na stolec, wrażenie niepełnego wypróżnienia, nawet jeżeli stolec ma normalną formę: typ 3 lub 4). Forma stolca może zmieniać się z dnia na dzień lub nawet w czasie tego samego wypróżnienia. Niejednorodność i zmienny przebieg naturalny IBS utrudnia badania kliniczne nowych leków i skuteczne stosowanie już dostępnych. Psychospołeczne aspekty IBS Zespół jelita drażliwego, mimo że nie stanowi zagrożenia życia, może bardzo ograniczać aktywność pacjenta i wywiera ujemny wpływ nie tylko na zdrowie pacjenta, lecz również na jego aktywność zawodową i społeczną. Umiejętne zebranie wywiadu psychologicznego pozwala dostrzec zaburzenia lękowe, zaburzenia nastroju, czy zespół stresu pourazowego. Dostrzeżono również związek IBS z molestowaniem w dzieciństwie. Niepokój psychiczny może u chorych z IBS oddziaływać na jelito trzema drogami: . przez bezpośrednie wyzwalanie objawów choroby, . na drodze uwrażliwienia osi jelito-mózg na bodźce, które u osoby zdrowej nie mają większego znaczenia, . przez wyczulenie na najmniejsze dolegliwości, z którymi pacjenci zgłaszają się po pomoc medyczną. Diagnostyka IBS Osoby z IBS często domagają się wykonywania rozlicznych badań, po kolonoskopię i tomografię włącznie. Istotne jest, że nie są one zwykle potrzebne do rozpoznania i leczenia choroby. W celu wykluczenia innych chorób przydatne może być jednakże oznaczenie w stolcu obecności: . lamblii, . jaj i cyst pasożytów, . leukocytów, . krwi utajonej; oraz np. oznaczenie we krwi OB, morfologii, TSH i przeciwciał typowych dla celiakii, wykonanie sigmoidoskopii, jak również testowe wprowadzenie diety bezglutenowej lub bezmlecznej. Mówi się, że niekończące się badania mogą osłabiać wiarę pacjenta w diagnozę i w lekarza. A jest to ważne, z tego względu, że dotychczas nie dysponujemy w pełni skutecznymi metodami farmakoterapii IBS. W tej chorobie liczyć możemy jednak na wysoki efekt placebo, trwający do 3 miesięcy i sięgający 50% pacjentów. Leczenie IBS Postępowanie lecznicze polega na pewnym ustaleniu rozpoznania, wyjaśnieniu choremu przyczyn dolegliwości oraz zaproponowania sposobu radzenia sobie z nimi. Edukacja pacjenta odnośnie zdrowej diety i stylu życia oraz zwalczenie obawy przed rakiem pozwala często odnieść sukces. Reakcja pacjenta na dolegliwości często może być bardziej uciążliwa niż one same, zatem skuteczna pomoc psychologiczna znacznie łagodzi przebieg choroby. Ważne jest przekonanie chorego, że istotną rolę odgrywa unikanie różnych konfliktów w życiu osobistym i zawodowym. Pacjenci powinni spożywać posiłki pełnowartościowe, niespiesznie i o stałych porach. Korzystne jest unikanie nadmiernej podaży fruktozy i sztucznych słodzików. Stosowanie błonnika jest podejściem tradycyjnym i skutecznym, jednakże istnieje grupa pacjentów twierdzących, że otręby nasilają ich dolegliwości. Udowodnione korzystne działanie farmakologiczne mają następujące leki: . loperamid: zastosowany przed posiłkiem lub inną czynnością prowadzącą do wystąpienia biegunki; . osmotyczne i kontaktowe leki czyszczące: pamiętając, że do leczenia zaparć należy podchodzić bardzo ostrożnie, gdyż wiele leków przeczyszczających może przynieść objawy niepożądane gorsze od objawów IBS; . leki o działaniu spazmolitycznym: drotaweryna, papaweryna, mebeweryna i trimebutyna; Trimebutyna poprzez łączenie się z receptorami enkefalinowymi ściany jelita w godzinę po podaniu pobudza hipokinetyczne odcinki jelita, a spazmolityczne działa na hiperkinetyczne jego odcinki. Ten godny polecenia lek w zależności od stanu motoryki przewodu pokarmowego: pobudza ją lub zwalnia oraz zmniejsza wrażliwość jelita grubego na bodźce. Działania uboczne są słabo nasilone i mogą obejmować zmiany skórne lub wymioty. Skuteczna dawka terapeutyczna trimebutyny to 3 x 200 mg (często stosowana jest też ze względów ekonomicznych mniejsza dawka, należy jednak uprzedzać pacjentów, że zmniejsza to spodziewane korzyści terapeutyczne); . trójcykliczne antydepresanty i selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, w dawce mniejszej niż stosowana w depresji, nawet przy braku poważnych zaburzeń psychicznych; . bloker receptora serotoniny 5-HT4 (tegaserod, dostępny w niektórych krajach UE): zwiększa perystaltykę jelit i zmniejsza zaparcie, zmniejsza również percepcję bólu; . probiotyki: zwłaszcza zawierające bakterie Bifidobacterium infantis; . antybiotyki: przynoszą przejściową poprawę, przy istotnym ryzyku alergizacji, czy wywołania rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego.